Öksürükotu, Latincede öksürük önleyici anlamına gelen “Tussilago farfara” ismiyle adlandırılan bir papatyagiller familyasındandır. Adından da anlaşılacağı üzere öksürüğü önlediğinden halk arasında bu ismi almıştır. Bazı yörelerde farfara otu, kavalak, sulandıkotu ve devetabanı olarak da bilinir. Çiçeklerini yapraklarından önce açan nadir bitkilerden biridir. Öksürükotunun anavatanı Avrupa ve Asya’nın muhtelif yerleridir.
Latince adı “Viscum album” olan Ökseotu, santalaceae familyasındandır. Anavatanı Avrupa, Batı ve Güney Asya olmasına rağmen dünyanın hemen hemen her bölgesine yayılmıştır. Ülkemizde bazı yörelerde gevele, güvelek, gövelek, purç, çekem isimleriyle de bilinir. Dört mevsim yapraklarını dökmeyen, ağaçlar üzerine tutunup sarmaşık gibi yaşayan bir bitkidir. Genellikle elma ağacının dalları üzerinde yaşar. Armut, söğüt, kavak, meşe ve çam ağaçlarının üzerinde de yaşayabilmektedir.
Latince adı ‘Eucalyptusbaum / Heberbaum / Eucalyptus’ olan Okaliptüs ağacı, mersingiller familyasındandır. Anavatanı Avustralya’dır. Ülkemizde Tarsus, Mersin, Adana, Antalya’da yaygın olarak yetiştirilir. Yedi yüze yakın farklı türü vardır. Dünyanın en uzun boylu ağacı olarak ün salmıştır. Uzun ve iri gövdesi sayesinde diğer ağaç türlerinden rahatlıkla ayırt edilebilir. Dört mevsim yeşil kalan, mor renkte çiçekler açan çok yıllık bir bitkidir.
Latince adı “Melissa Officinalis” olarak adlandırılan bir ballıbabagiller familyasındandır. Anavatanı Akdeniz ve Güney Avrupa’dır. Ülkemizde, Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetişir. Limon kokulu, tüylü yapraklı, otsu ve çokyıllık bir bitkidir. Dört mevsim yemyeşildir. Yaz aylarının sonlarına doğru küçük beyaz çiçekler açar. Bilinen diğer adları melisa ve kovanotu’dur. Oğulotu’nun kullanımı çok çok eski tarihlere kadar uzanır. M.S. 77 yılında Grekçe yazıldığı tahmin edilen Pedanius Dioscorides’in 'Pre Hyalis Iatrikes' (İlaçlar Bilgisi) eserinde oğulotu bitkisinden bahsedilir.
Latince adı ‘Mentha Piperita’ olan Nane, ballıbabagiller familyasındandır. Anavatanı Akdeniz bölgesi, özellikle Anadolu ve Mısır’dır. Ülkemizde hemen hemen her bölgede doğal koşullarda rahatlıkla yetişir. 25-30 farklı türü bulunur. Kuvvetli kokusuyla bilinen, erguvan renkli çiçekleri olan çokyıllık otsu bir bitkidir. Hem taze hem de kurutularak kullanılan bu bitki dünya mutfağında özel bir yere sahiptir. Karakteristik kokusuyla hemen her çeşit yemeğe, salatalara, çorbalara, etlere, pizzalara, çöreklere, hamur işlerine ayrı bir lezzet katar.
Latince adı ‘Sambucus nigra L’ olan Mürver çiçeği adoxacaea familyasındandır. Anadolu, Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’da yetişir. Çok sayıda türü bulunur. Bazı cinsleri ağaç, bazı cinsleri otsu bir bitkidir. Dal uçlarında bulunan beyaz çiçekleri tıpkı danteli andırır. Bu zarif ve narin görünümlü çiçeklerin kokusu da harikadır. Tadı önce tatlı sonrasında acı lezzettedir. Eski çağlardan beri insanlık tarihinde sadece görsel güzelliği ve dillere destan kokusuyla değil, şifasal özelliklerine inanıldığından da hatırı sayılır bir üne kavuşmuştur. Mısırlılar yanık tedavisinde Mürver çiçeğini kullanmışlardır.
Latince adı ‘Zea mays’ olan Mısır, buğdaygiller familyasındandır. Anavatanı Güney Amerika’dır. Ülkemizde Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde yetişir. Nemli, sıcak iklimleri sever. Genellikle Haziran ayında ekilip Eylül ayında hasat edilmekle beraber bölgelere göre hasat zamanı daha da erken olabilir. Bir yıllık, tek evcikli bir tahıl bitkisidir. Gövdesi sert ve diktir. Sapsız yaprakları geniş, uzun, üst yüzü tüylü, alt yüzü tüysüz olup tabanı ile bir kın halinde gövdeyi sarar. Haziran ya da Ağustos ayında açan çiçekleri kavuz adı verilen yaprakçıklarla örtülür. Mısır taneleri, açık veya koyu sarı, esmer veya kırmızımtırak renktedir.
Latince adı ‘tatlı kök’ anlamına gelen ‘Glycyrrhiza glabra’ olan Meyankökü, baklagiller familyasındandır. Anavatanı Avrupa ve Asya’dır. Ülkemizdeki Güney Doğu Anadolu bölgesinde yetişir. Mavimsi mor renkte çiçekleriyle ünlüdür. Özellikle dere ve nehir kenarlarındaki kumluklarda yetişen çokyıllık çalımsı bir bitkidir. Bitkinin kökü toprak altlarında oldukça derine kadar iner
Latince adı ‘Myrtus communis’ olan Mersin bitkisi, fundagiller familyasındandır. Anavatanı Kuzey yarım küredir. Dünyanın serin ve dağlık bölgelerinde yetişen birçok türü bulunur. Ülkemizde Akdeniz, Ege ve Karadeniz bölgesinin fundalık ve ormanlık alanlarında yabani olarak yetişir. Kışın yapraklarını dökmeyen çokyıllık bir bitkidir. Bazı yörelerde Murt, Elduran, Zazak, Sakızağacı, Aşılı Mersin, Çay Üzümü isimleriyle de bilinir.
Latince adı ‘Origanum majorona’ olan Mercanköşk, ballıbabagiller familyasındandır. Akdeniz havzası bitkisidir. Çeşitli türleri ülkemizde de Trakya, Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde yabani olarak yetişir. Kurak yerlerde, kayalık bölgelerde sıkça rastlanan, çalı görünümlü, hoş kokulu çokyıllık bir bitkidir. Bazı yörelerde Güveyotu, Keklikotu ya da Mercan Köşkü isimleriyle de bilinir.
TR
