Latince adı ‘Cichorium intybus’ olan Hindiba, papatyagiller familyasındandır. Anavatanının Mısır ve Endonezya olduğu sanılmaktadır. Ülkemizde Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir. Marul bitkisine benzerliğiyle bilinir. Mavi, lila, mor veya sarı renkli çiçekler açan tek yıllık otsu bir bitkidir. Birçok yörede yaprakları, yaprak sapları ve çiçek sapları salata yapılarak tüketilir.
Latince adı ‘Vitex agnus-castus’ olan Hayıt, mineçiçeğigiller familyasındandır. Anavatanı Akdeniz ve Batı Kafkasya’dır. Ülkemizde yaygın olarak Anadolu bölgesinde yetişir. Deniz kenarları ve kayalık bölgelerde yetişen bitki, az kireçli, potasyum oranı düşük, azot ve fosfor bakımından zengin toprağı tercih eder. Çalı görünümünde, soluk pembe ya da mavi çiçekli çokyıllık bir bitkidir.
Latince adı “Alpinia officinarum” olan Havlıcan, zencefilgiller familyasındandır. Anavatanı Hindistan, Güneydoğu Asya ve Laos'tur. Tropik iklim bitkisidir. Ülkemizde yetişmez. Kendine has kokusuyla ünlü, güzel çiçekli, ıtırlı çokyıllık bir bitkidir. Kırmızıçizgili, beyaz yapraklı çiçeklerinin kokusu da en az görüntüsü kadar etkileyicidir.
Latince adı ‘Alkanna tinctora’ olan Havaciva bitkisi hodangiller familyasındandır. Anavatanı Akdeniz’dir. Ülkemizde Güney ve Doğu Anadolu bölgelerinde yaygındır. Kumlu toprağı sever. Tüylü boya, Eğlik kökü, Kızılencik, Yerineriği adlarıyla da bilinir. Parlak mavi renkli çiçekler açan çokyıllık otsu bir bitkidir. Tüylü gövdesi dik veya yatık olabilir. Yapraklar da gövde gibi tüylüdür ve çok sayıdadır. Mayıs ve Temmuz aylarında dalların ucunda açan çiçekleri göz alıcı, parlak mavi renkleriyle kırları şenlendirir.
Latince adı“Althaea officinalis” olan Hatmi Çiçeği ebegümecigiller familyasındandır. Tıbbi Hatmi olarak da bilinen Hatmi Çiçeği’nin anavatanı Batı Asya’dır. Zamanla Avrupa ve Doğu Asya’ya kadar yayılmıştır. Ülkemizde doğal olarak hemen her bölgede rahatlıkla yetişir. Hatmi Çiçeği, sulak yerleri ve dere kenarlarını seven çokyıllık, otsu bir bitkidir. Yumuşak tüylü gövdesiyle, dal uçlarında yaz sonunda açan pembe beyaz çiçekleriyle bahçeleri zenginleştiren cazip bir görüntüsü vardır.
Ginkgo biloba, Çince gümüş ve kayısı anlamına gelen kelimelerden türemiştir. Adından da anlaşılacağı gibi anavatanı Japonya, Çin ve Kore’dir. Ülkemizde öncelikle İzmir, İstanbul, Ankara ve Trabzon olmak üzere birçok bölgede yetiştirilir. Açık yeşil renkli yaprakları yelpaze şeklindedir. Kışın yaprakları dökülür. 17. yüzyılda bu ağaçla ilk kez karşılaşan Avrupalı Engelbert Kaempfer, bitkiyi Japonca telaffuzuyla kaydetmiştir.
Latince adı ‘Herba Ericae’ olan Funda yaprağı fundagiller familyasındandır. Anavatanı Güney Afrika’dır. 600’den fazla türü bulunur. Afrika’nın diğer bölgelerinde, Akdeniz ülkelerinde ve Avrupa’da yetişir. Ülkemizde Trakya ve Kuzey Anadolu’da yaygındır. Her mevsim yeşil kalan çokyıllık bir bitkidir. İğneyi andıran minyatür yaprakları vardır.
Latince adı ‘Ocimum basilicium’ olan Fesleğen, ballıbabagiller familyasından tek yıllık otsu bir bitkidir. 50 farklı türü vardır. Genelde ılıman bölgeleri tercih eden bu bitkinin anavatanı Hindistan’dır. Günümüzde ise bütün Akdeniz kıyısındaki ülkelerde ve ülkemizde Güney Anadolu bölgesinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Hem taze, hem de kurutularak kullanılabilen fesleğenin popülerliği kendine has kokusundan gelir.
Latince adı “Cynara scolymus” olan Enginar yaprağı, papatyagiller familyasındandır. Anavatanı Güney Avrupa ve Akdeniz’dir. Ülkemizde Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde doğal olarak yetişmektedir. Enginarın sert gövdesi olukludur ve oldukça kuvvetlidir. Sapsız yaprakları uzun oval ve parçalı yapıda çokyıllık otsu bir bitkidir. Farklı tadı ve hemen her çeşit sebzeye, ete uygunluğuyla sofraları süslemeye adaydır: Tavuklu enginar, havuçlu enginar, enginar salatası, enginar mücveri, zeytinyağlı enginar, enginarlı pizza… Kısacası enginar hemen her tür yemekte tadını özgürce sergiler.
Latince adı ‘echinacea angustifolia’ olan Ekinazeya papatyagiller familyasındandır. Anavatanı Amerika’dır. Ülkemizde bazı yörelerde kirpi otu, kirpi başı, erguvani kirpi başı, samson kökü olarak da bilinen çokyıllık bir bitkidir. Bir öbek etrafında birden fazla dallara ayrılarak büyüyen Ekinazeya çiçeği dairesel eksen etrafına dizilmiş taç yapraklardan oluşur. Bu yaprakların rengi sarıdan turuncu ve mor renge kadar çeşitlilik gösterir.
TR
